Darmmicrobiota: een essentieel orgaan voor het behoud van een goede gezondheid

 

1. Identiteitskaart van de darmmicrobiota

De darmmicrobiota, voorheen «darmflora» genoemd, bestaat uit meer dan 1000 verschillende soorten bacteriën, maar ook uit virussen, schimmels en gist.Deze micro-organismen, die goed zijn voor bijna twee kilo aan lichaamsgewicht, worden door het immuunsysteem getolereerd.Ze beschermen het lichaam door een fundamentele rol te spelen in de ontwikkeling en regulering van het immuunsysteem.De microbiota synthetiseert vitamines die essentieel zijn voor de voeding van individuen (vitamine B en K).Ze helpen de afbraak van gifstoffen.
Ze beschermen de mens tegen kolonisatie door ziekteverwekkendebacteriën.

2. Immuniteit: de belangrijkste rol van de darmmicrobiota

De darm speelt een belangrijke rol bij de verdediging van het lichaam tegen externe agressies, de meeste immuun cellen (60 tot 70%) bevinden zich in de darm. Om goed te kunnen functioneren werkt het immuunsysteem van de darm nauw samen met de darmmicrobiota.
 
De darmmicrobiota wordt tegenwoordig ook beschouwd als een extra orgaan van het menselijk lichaam. Wanneer de samenstelling van de darmmicrobiota tussen verschillende individuen wordt vergeleken, komen grote bacteriële families vaak voor. Maar als men geïnteresseerd is in een meer specifieke van de aanwezige soort, blijkt de aanwezigheid ervan bij elke persoon anders te zijn. Slechts 1/3 van de bacteriën is gemeenschappelijk onder individuen.
 
Sinds 2006 is het mogelijk om de genen van bacteriën van de darmmicrobiota te analyseren, wat het mogelijk maakt om de functies van de microbiota te bestuderen en vooral om de sleutelrol ervan te herzien.
 

Het darmecosysteem bestaat uit 3 elementen die in synergie werken en die elk op hun eigen niveau zullen ingrijpen in het verdedigingsproces:

• De darmmicrobiota en zijn 100.000 miljard bacteriën2 (dat is 10 keer meer dan het aantal cellen in het menselijk lichaam!) helpen voorkomen dat ziekteverwekkende bacteriën de darm koloniseren, dit mechanisme wordt het «drempel-effect» genoemd.
• Het darmslijmvlies zal door zijn dichtheid voorkomen dat ongewenste micro-organismen het lichaam binnendringen. Het werkt als een «filter».
• Het immuunsysteem van de darm verdedigt het lichaam tegen aanvallers.

3. De eigenschappen van de darmmicrobiota in verschillende levensfasen

Hoewel de soortendiversiteit van de darmmicrobiota bij gezonde volwassenen in de loop van de tijd

zeer stabiel is, is dit niet het geval bij de uiterste levensfasen, namelijk bij pasgeborenen en ouderen.

De steeds strengere hygiëne rond de bevalling in westerse landen is ook verantwoordelijk voor een vertraging in de kolonisatie bij het kind. De langetermijngevolgen hiervan zijn niet bekend; deze kunnen echter wel betrokken zijn bij de toename van allergieën en chronische ontstekingsziekten van de darm, door een verkeerde aansturing van het darmimmuunsysteem.

De microbiota bij senioren.

Als de darmmicrobiota zich stabiliseert rond de leeftijd van 2-3 jaar, markeert de leeftijd vanaf zestig jaar het begin van eenvernieuwingscyclus.
 
Bij veroudering verliest de darmmicrobiota zijn stabiliteit.
Het aantal van bepaalde soorten bacteriën neemt af, andere nemen toe. Veranderingen in levensstijl en voedingsgedrag zijn grotendeels verantwoordelijk voor de evolutie ervan. Verschillende factoren hebben een directe invloed op de samenstelling van de darmmicrobiota:
Veranderende eetgewoonten (afname van de diversiteit van voedingsmiddelen en bepaalde productcategorieën),
Veranderingen in de spijsverteringsfysiologie door de jaren heen,
Verminderde fysieke activiteit of inactiviteit,
De toename van medicatiegebruik (antibiotica, laxeermiddelen, protonpompremmers, enz.),
De achteruitgang van het immuunsysteem met de leeftijd.

De periode van de vroege kinderjaren

Microbiële kolonisatie begint bij de geboorte. Het is zo dat externe micro- organismen het spijsverteringskanaal binnendringen na het eerste contact van het kind met zijn omgeving (de omgeving, borstvoeding, voeding, ademhaling, enz.). In de beginjaren van het leven toont het kind dus een steeds variabel en complex darmmicrobiota dat zich stabiliseert rond de leeftijd van 2 tot 3 jaar 4.
 
Een studie heeft aangetoond dat een microbiota met een laag gehalte aan bifidobacteriën bij baby’s verband hield met de aanleg van overgewicht in pre- adolescentie6 en andere studies hebben aangetoond dat het risico op het ontwikkelen van atopische dermatitis erdoor werd vergroot.

4. Infecties, allergieën, tijdelijke verstoringen: de voornaamste oorzaken van een dysbiose van de darmmicrobiota

Ieders darmmicrobiota is uniek en verandert in de loop van het leven. Het evenwicht is essentieel omdat, hoewel veel bacteriën die in het lichaam leven heilzaam zijn, anderen schadelijk blijken te zijn.

Tijdelijke verstoringen, infecties, allergieën of ernstigere pathologieën kunnen in verband worden gebracht met een verstoring in het evenwicht in dit kwetsbare ecosysteem. Deze disbalans, die dysbiose wordt genoemd, werd voor het eerst beschreven als een initiërende en/of verergerende factor bij inflammatoire (ontstekingachtige) darmziekten (PDS). Sindsdien is het in verband gebracht met een groeiend aantal ziekten zoals prikkelbare darm syndroom (PDS), allergie, obesitas, stofwisselingsziekten, diabetes type 2 of bepaalde neurologische aandoeningen.

In een stabiele toestand kan door het evenwicht tussen de verschillende bacteriepopulaties het «barrière-effect» worden gehandhaafd, maar dit evenwicht kan door vele leefomstandigheden veranderen, en in het bijzonder:

• Virale, bacteriële of parasitaire infecties,
• Een plotselinge verandering in omgeving of dieet,
• Een immuundeficiëntie,
• Bepaalde geneesmiddelen, met name antibiotica, die de samenstelling van de darmmicrobiota veranderen omdat
ze niet alleen «schadelijke» bacteriën vernietigen, maar
ook bepaalde nuttige bacteriën die een beschermende rol spelen, • Diverse ziekten.

5. Disbalans van de darmmicrobiota = ik word makkelijker ziek

In een staat van dysbiose verliest het darmslijmvlies
zijn vochtdichtheid en laat het vervolgens elementen passeren die ongeschikt zijn en invloed kunnen hebben op de gezondheid: prikkelbare darm, osteo-musculaire pijn, allergieën (huid, luchtwegen), bepaalde auto immuunziekten (reumatoïde artritis, lupus, multiple sclerose…), fibromyalgie, chronisch vermoeidheidssyndroom, metabole ziekten (obesitas, diabetes), stress, angst, depressie, de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa, neurodegeneratieve ziekten (Parkinson, Alzheimer), autisme.

Wat te onthouden over de darmmicrobiota

• Het wordt beschouwd als een op zichzelf staand orgaan
• Het bestaat uit 100.000 miljard bacteriën
• Het gewicht is ongeveer 2 kilo
• Het vormt een beschermende laag tegenziekteverwekkers pathogènes
• Het neemt deel aan de spijsvertering en de opname van voedingsstoffen
• Het speelt een grote rol bij de ontwikkeling en regulering van hetimmuunsysteem
• Het produceert enzymen en vitamines en geeft deze af
• Het helpt ontstekingsreacties onder controle te houden
• Het beïnvloedt en beheert sommige van onze emoties (stress, enz.)

 

Dit artikel is onderdeel van het NanoMineralen boekje ‘Gezond dankzij mijn microbiota – De kracht van microbiota!’.

Was dit artikel nuttig?