Food naming and food shaming

Voedselverpakkingen. De marketeers en ontwerpbureaus weten er vaak iets moois van te maken. Je ziet een prachtige foto van een superfood, bijvoorbeeld de açaibes. Je hebt de laatste tijd in de media gelezen over de vele voordelen die het eten van superfoods biedt. Dus je denkt; ik koop dit gezonde sapje. Echter, wie de moeite neemt om het etiket te lezen ziet dat er maar 0.03% açaibes in het pak zit, waarvan de inhoud eerder als water met chemische zoet- en kleurstoffen omschreven zou kunnen worden. Ondertussen neemt dergelijke misleiding door voedsel etiketten hand over hand toe, net als de strijd om winst versus rechtvaardigheid voor de consument. Spelers op dit veld zijn onder andere de voedingsindustrie (vlees, zuivel en overig) versus instanties als Foodwatch, De Consumentenbond en BEUC (de koepel van Europese Consumenten Organisaties). De laatsten proberen via de wetgeving voorgeschreven door het Europees Parlement op te komen voor het belang van de burgers. De Nederlandse Overheid beroept zich namelijk op zelfregulering door de Voedselindustrie. Maar je hoeft geen genie te zijn om te beseffen dat deze meer belang hebben bij winst dan bij gezondheid. 

Ook de politiek laat zich vaak voor het karretje van de zwaar gesubsidieerde voedingsindustrieel spannen. Zo werd er vorig jaar nog gelobbyd voor een verbod op termen als vegetarische ‘worst’, of soja’melk’. Onder andere het CDA en PVV steunden dit voorstel waarbij de agrarische sector claimde dat het ‘verwarrend’ zou zijn voor de consument. Uiteraard is het aanbieden van een vegetarisch alternatief vooral verwarrend voor de portemonnee van de sector. Het voorstel voor het verbod op de term ‘vlees’ werd in de eerste stemronde meteen van tafel geveegd. Het voorstel voor verbod op zuivel-achtige termen als haver’melk’ en ‘als yoghurt’ werd echter in eerste instantie aangenomen. Daar kwam vervolgens massaal protest op: Greenpeace schreef samen met twintig milieuorganisaties een brief aan de EU-leiders met een oproep om het voorstel tegen te houden. Ruim vierhonderd miljoen consumenten ondertekenden een petitie van ProVeg, een NGO die zich inzet voor het vervangen voor dierlijke voeding door plantaardige alternatieven, om het voorstel van tafel te krijgen. En dat is gelukt. In het voorjaar van 2021 werd de beslissing teruggedraaid. ‘Een enorme overwinning voor het gezond verstand’, aldus BEUC, die aangeeft hoe belangrijk dit is in een tijd waarin we ons allemaal bewust zijn van het feit dat we bewuster moeten eten.  

Weet wat je leest 

Wat dit voorbeeld echter vooral illustreert het belang van zelf educatie wat betreft het lezen van etiketten. Tenzij je de speelbal van bovengenoemde strijders om de vermelding op het etiket wilt zijn. Het is belangrijk om te weten hoe je een etiket moet lezen, wil je gezonde, op eigen voorkeur gebaseerde keuzes kunnen maken. Nu kunnen we er vanuit gaan dat je heus wel wist dat amandelmelk niet echt komt van kleine baby amandeltjes die dagelijks uitgeknepen worden, het feit dat je niet wist dat je een foto van een product al groot op het flitsende etiket mag zetten als er slechts een miniem percentage van genoemd product in de verpakking zit. En de strijd om meer rechtvaardigheid in deze grootscheepse misleiding woekert voort. Niet alleen door misleiding van ingrediënten, ook wat betreft gezondheidsclaims  als ‘bron van vezels’,   Of er wordt fors gesjoemeld met vervanging in producten zoals onlangs nog het schandaal met de beefburgers waar zonder het te vermelden paardenvlees in was verwerkt. Onafhankelijk van het feit of paard nou zoveel slechter is dan koe; het is wél van belang dat de consument weet wat hij eet. Een organisatie die zich hiervoor inzet, onder andere door campagnes als Het Gouden Windei (Wat is het meest misleidende product van het jaar?) en ‘Het Meldpunt Misleiding’ is Foodwatch.  

Valse claims 

Gelukkig zijn er tegenwoordig meerdere manieren waarop je jezelf kunt helpen. Zo zijn er bijvoorbeeld apps die je helpen een etiket te leren lezen en beoordelen. Bijvoorbeeld de Kies Ik Gezond?-app van Het Voedingscentrum of een app die voor je bijhoudt hoeveel voedingsstoffen je binnenkrijgt op een dag zoals Yazio. In de praktijk is het natuurlijk niet handig om als je ’s avonds van je werk komt nog even met je app elk product dat je in de winkel wilt aanschaffen te scannen op de inhoud. Maar eenmaal thuis kun je de inhoud van veel voorkomende producten in je koel- en voorraadkast natuurlijk wel even rustig scannen, om zo de volgende keer bewustere keuzes te kunnen maken. Toch is het handig om alvast een beetje voorbereid de winkel in te gaan. Daarom zetten we hier de vijf grootste leugens uit de voedselindustrie even voor je op een rijtje.  

  • 0% vet / Minder vet 

Minder of geen vet gaat ten koste van de smaak. Dus wat komt daarvoor in de plaats? Vast niks goeds kun je bedenken. Lees je in en kijk welke vetten helemaal niet zo slecht voor je zijn.  

  • Zonder toegevoegde suiker 

Hier wordt een woordspelletje gespeeld met: ‘toegevoegd’. Van nature zit er namelijk genoeg suiker in veel producten dus het is niet extra light ofzo, je kunt er niet extra veel van drinken, cq eten.  

  • Benamingen voor suiker 

Sucrose Melasse, Maltodextrine maar ook; geconcentreerd vruchtensap en nectar zijn ‘bijnamen’ voor: suiker.  

  • Light  

kan verschillende betekenissen hebben afhankelijk van het product. Staat light op chips of pindakaas dan betekent light minstens 30% minder vet. Maar zoals elders in deze lijst ook vermeld. Bedenk dan wat ervoor in de plaats terug komt als smaakvervanger.  

  • De term ‘natuurlijk’ 

We zijn geneigd te denken dat een product waar ‘natuurlijk’ op vermeld staat, per definitie gezonder is. Bedenk echter dat er heel veel verschillende soorten suikers zijn die 100% natuurlijk zijn. Zie daarvoor de vermelding elders in deze lijst of raadpleeg bijvoorbeeld de website van het diabetesfonds. www.diabetesfonds.nl  

 

About Post Author