Deze prachtige filosofische uitspraak komt van de wereldberoemde dichter, denker en schrijver “Kahlil Gibran (1883-1931). Hij werd geboren in Libanon, reisde door Europa en Amerika en was dichter, filosoof en kunstenaar. Hij wordt gezien als de denkbrug, de verbinder tussen de Oosterse en Westerse denkwijzen en filosofieën en daarom werd zijn werk ook vertaald in vrijwel alle talen ter wereld. Van een wijs en beroemd man als Gibran kun je, een op het eerste gezicht tegengestelde uitspraak zoals deze dan ook wel aannemen. Want wat bedoelt Gibran hier eigenlijk mee? Er is toch niks leuker dan krijgen? Denk maar eens aan kerstochtend of je verjaardag of Valentijnsdag? Wat is er nou leuker dan pakjes of verrassingen krijgen van de geliefde mensen om je heen? Het antwoord, zo blijkt inmiddels uit diverse zeer serieuze wetenschappelijke onderzoeken (dus don’t take Gibran’s word for it) blijkt precies andersom dan je verwacht. Geven maakt namelijk écht gelukkiger dan ontvangen! 

Onlangs werd in Zwitserland, zoals iedereen weet een zeer serieuze en contentieuze onderzoeksnatie , een test uitgevoerd met ongeveer 100 vrijwilligers. Zij kregen allemaal gedurende enkele weken een vast bedrag bijgeschreven op hun rekening, met slechts één voorwaarde. De ene helft van de testgroep moest het geld aan zichzelf besteden, en, logischerwijze, moest de controlegroep het bedrag aan een ander besteden.  Zoals gebruikelijk bij elk zichzelf respecterend onderzoek werden de resultaten minutieus bijgehouden door middel van wekelijkse hersenscans en wat blijkt? De controlegroep, dus diegenen die het geld aan een ander of aan een goed doel “moesten” spenderen lieten ‘significante’ zoals men dat dan in onderzoekstermen zegt, pieken in gelukshormonen als dopamine, endorfine en serotonine zien Met andere woorden: zelfs kleine daden van onzelfzuchtigheid of vrijgevigheid maken de mensen gelukkiger.  

Wie goed doet die goed ontmoet 

Dit is een spreekwoord dat de meesten van ons wel bekend voor zal komen maar heb je er weleens over nagedacht waar de oorsprong vandaan komt? De verklaring achter het belang van concepten als ‘help elkaar’, ‘geef en deel, en vermenigvuldig’ stamt nog uit de prehistorie. Miljoenen jaren is de mens van zijn of haar leefgroep afhankelijk geweest om te overleven. Mensen zijn nu nog steeds kuddedieren waarbij geldt: alleen overleef je het niet maar samen sta je sterk. De mens had de groep nodig voor bescherming tegen wilde dieren en andere gevaren. Daarbij kon men in de groep de belangrijkste taken verdelen en zo de meest effectieve resultaten voor ontwikkeling en vooruitgang als groep bereiken. Een individualist had in die tijd geen schijn van kans om te overleven. Delen, geven, gulheid had, zoals men nu ook nog bij onze niet zo verre voorouders ziet, het grootste voordeel dat het de onderlinge sociale en maatschappelijke banden blijvend versterkte. En ook al zijn we inmiddels op  de maan geland (*althans daar zijn de meeste mensen het anno 2021 nog wel over eens) ons intermenselijke gedrag is in de afgelopen 2,5 miljoen jaar blijkbaar nog niet zo heel veel veranderd.  

Geen gouden bergen

Daarbij schijnt het ook dat het voor de mate van geluk niet zoveel uitmaakt hoeveel je (weg)geeft zo blijkt uit  enkele studies uit bekende wetenschappelijke tijdschriften als Science en Psychosomatic Medicine. Uit beide magazines werden de resultaten van enkele onderzoeken naar de effecten van geven versus ontvangen gepubliceerd. Zo werd er door een aantal Canadese onderzoekers een representatieve steekproef onder de Amerikaanse bevolking gehouden. Daarin kregen ruim zeshonderd mensen om te beginnen de vraag om hun geluk een cijfer tussen 1 en 5 te geven. Daarnaast moesten ze ook bereid zijn om inzicht te geven in wat hun jaarinkomen was en welk percentage van hun inkomen ze in een gemiddelde maand kwijt waren aan uitgaven aan: dagelijkse boodschappen, luxe producten voor zichzelf, cadeautjes voor anderen en aan goede doelen.  Deze vier categorieën werden vervolgens weer onderverdeeld in twee hoofdgroepen: persoonlijke uitgaven en sociale uitgaven. Uit die resultaten kwam naar voren dat je, in tegenstelling tot veel van de huidige opvattingen die je op social media tegenkomt, niet écht, of maar heel kort, gelukkiger wordt van jezelf trakteren op luxe producten of goederen. Waar je echter wél langdurig en oprecht blij van wordt is geld of tijd aan anderen besteden zonder daarvoor iets terug te verwachten. Daarbij  geldt overigens wel: meer is beter. Dus als je wat kunt missen, of het nu tijd is of geld: doe jezelf dan een plezier en: doe het gewoon!  

Het belang van het weggeefeffect bleek ook uit een ander onderzoek uit het magazine Science. Werknemers die een bonus van hun werkgever hadden gekregen werden twee maanden na dato ondervraagd waaraan ze het geld hadden uitgegeven. Onafhankelijk van de hoogte van het bonusbedrag bleek het gedeelte werknemers dat het extraatje had gebruikt om een ander te helpen of gelukkiger te maken, daar meer voldoening uit gehaald dan de werknemers die het aan zichzelf hadden besteed. Geld besteden aan anderen bleek de enige factor met voorspellende waarde te zijn. De manier waarop ze hun bonus besteed hadden, was dus een betere voorspeller voor geluk dan de hoogte van die bonus. 

A little goes a long way 

Zo blijkt maar weer, je hoeft geen miljoenen weg te geven (als je ze al had). Het hoeft zelfs helemaal geen geld of een duur product te zijn. Ook een complimentje, een bosje bloemen, een onverwacht hulpgebaar zoals onkruid wieden in de tuin, heeft al een win-win effect. Zowel de gever als de ontvanger voelt een merkbare stijging in zijn gelukshormoon. Het komt , zoals ook blijkt uit het voorbeeld uit de pré historie, neer op de langetermijninvestering in de sociale instelling of gedrag. Wees dus ook een goede vriend of vriendin. Het leed van de wereld zul je er niet mee oplossen maar een luisterend oor of een uitnodiging voor een maaltijd versterkt ook de sociale banden en geeft een vol gevoel zonder dat je er dik van wordt. Nou, wie wil dat nou niet? Geef bijvoorbeeld ook eens een onverwacht complimentje. Wij Nederlanders staan erom bekend dat we er niet mee lopen te strooien: ‘doe maar normaal dan doe je al gek genoeg’, of weten hoe we ermee om moeten gaan: ‘wat? Dat oud ding’? Maar het kan iemands sombere dag wel een onverwacht straaltje zonneschijn geven terwijl het jezelf niks kost. En dat is toch ideaal voor ‘ons ben zuunig’ he? Laten we maar een voorbeeld nemen aan de landen waar men wel veel guller is met complimenten, makkelijker even een vorkje laat meeprikken of samen een huisje opknapt. De zogenaamd minder ‘fortuinlijke’ landen uit de Europese Unie. De landen waar de meeste sprake is van sterke sociale maatschappelijke en familiebanden, bijvoorbeeld uit de Mediterrane regio, scoorden het hoogste op de internationale geluksweegschaal.  

Ben je geïnspireerd en heb je een aantal voorbeelden nodig hoe je gelukkiger kan worden door te geven?  We zetten er hier nog een aantal voor je op een rijtje.  

  • Geven verrijkt op de lange termijn. Het openen van een cadeautje voelt maar heel even lekker, maar wanneer je iemand’s leven écht een stukje beter maakt blijft dat effect veel en veel langer hangen.  
  • Het is niet de intrinsieke waarde van geld die het verschil maakt. Het is wat je ermee doet. De uitdrukking ‘je kunt het toch niet meenemen naar je graf’ bestaat immers ook niet voor niets. Doe iets voor de lange termijn of het nageslacht. De echte betekenis van het leven is om bomen te planten, in wiens schaduw je niet verwacht te zitten. 
  • Langdurige goede relaties zijn bewezen de meest belangrijke factor om een lang en gelukkig leven te leiden.  
  • Geven verbindt en enthousiasmeert anderen. Heb je wel eens iemand een abonnement gegeven op een theater of muziekvenue? Wellicht is dit de geboorte van een mooie gezamenlijke hobby.  

Zo, hopelijk hebben we je een beetje overtuigd. Juist in deze tijd waarin individualisme en het ‘ego’ hoogtij lijkt te vieren is het belangrijk onze weg terug te vinden naar een sociale en altruïstische samenleving. Misschien moet je heel even uit je comfortzone stappen; ‘hebben hebben hebben’ is immers al jaren de mantra die in vele social media en tv programma’s wordt verheerlijkt. Maar het omgekeerde blijkt waar. Wees onbaatzuchtig,  stel je sociaal en empathisch op en bouw aan langdurig geluk in de vorm van sterke vriendschappelijke en maatschappelijke banden. En om aan dit van spreekwoorden en gezegden doorspekte epistel een passend einde te breien eindigen we met: begin gewoon morgen al, het is immers nooit te laat want: wie oogst zal zaaien.  

Geschreven door Melanie Thijm

About Post Author