Dat kruiden en planten heilzaam zijn, is eigenlijk niets nieuws onder de zon. Diep van binnen weten we dat de natuur ons kan helen. Met de opkomst van de reguliere geneeskunde leken we dit even vergeten te zijn, maar de laatste jaren grijpen steeds meer mensen weer naar natuurlijke geneesmiddelen. Dankzij de wetenschap weten we nu nóg beter dan vroeger wat de werking is van planten en kruiden op lichaam en geest, wat tot uiting komt in de fytotherapie.

Wat is fytotherapie?

Fytotherapie is de wetenschappelijke tak van kruidengeneeskunde, waarin eeuwenoude kennis wordt gecombineerd met moderne onderzoeken. Eeuwenoud, want al sinds het begin van de mensheid maken we intuïtief gebruik van kruiden voor heling en genezing. Dat we dat tegenwoordig kunnen onderbouwen met wetenschappelijk onderzoek is geweldig, want hierdoor komt de kracht van kruiden steeds sterker naar voren en weten we hoe we ze het meest effectief kunnen inzetten.

Fytotherapie werd aan het begin van de 20ste eeuw geïntroduceerd door de Franse arts Henri Leclerc. Zijn definitie van fytotherapie is: het behandelen, verminderen of voorkomen van aandoeningen bij mens en dier met geneeskrachtige planten, delen van planten (bladeren, bloemen, zaden, wortels) en de bereidingen daarvan.

Wat is de kracht van fytotherapie?

Fytotherapie maakt gebruik van de heilzame werking van kruiden en planten, waarbij er veel aandacht is voor het verband tussen lichaam en geest. Dit maakt fytotherapie een krachtige methode voor chronische aandoeningen en voor kwalen waar de regulier gezondheidszorg geen antwoord op heeft.

Fytotherapeutische middelen worden gemaakt van planten of delen ervan, denk hierbij aan de bast, takjes, blaadjes, bloemen, het sap, etc. De planten worden verwerkt tot infusies, kompressen, tinctuurtjes of pillen. Pillen en capsules zijn de meest toegankelijke en verkrijgbare vorm van fytotherapeutische middelen.

Het voordeel van deze producten is dat ze alleen natuurlijke stoffen bevatten, namelijk delen van planten en kruiden. Ze bevatten dus geen synthetische ingrediënten, wat de kans op bijwerkingen kleiner maakt. Daarnaast zijn ze in de juiste dosering vaak ook geschikt voor kinderen, baby’s en dieren.

Wat is het verschil tussen fytotherapie en homeopathie?

Fytotherapie en homeopathie zijn allebei natuurgeneeswijzen die gebruik maken van de helende kracht van kruiden en planten. Toch verschillen de twee enorm van elkaar, waarbij het grootste verschil is dat fytotherapie wetenschappelijk onderbouwd is, waar homeopathie dat (meestal) niet is.

Daarnaast gaat fytotherapie uit van het contrariaprincipe, terwijl homeopathie uitgaat van het similiaprincipe. Bij het contrariaprincipe worden klachten behandeld met middelen met tegengestelde eigenschappen. Terwijl bij het similiaprincipe er behandeld wordt met middelen die deze dezelfde verschijnselen oproepen als de klacht. Simplistisch (maar onrealistisch) uitgelegd betekent het dat je koude volgens het contrariaprincipe behandelt met warmte en volgens het similiaprincipe met meer koude (met de verwachting dat er een bepaald mechanisme in werking komt).

Een ander verschil is dat er bij homeopathie niet alleen plantendelen worden gebruikt, maar bijvoorbeeld ook mineralen, honing of verpulverde schelpen. In de fytotherapie wordt enkel gebruik gemaakt van plantendelen.

De kwaliteit van fytotherapeutische producten

Omdat de mens al zo lang gebruik maakt van kruiden is er veel kennis beschikbaar, op basis waarvan ook geneesmiddelen zijn en worden ontwikkeld. Denk aan aspirine (bevat wilgenbast), codeïne en morfine (beide gemaakt van bolpapaver).

Toch zijn de meeste fytotherapeutische supplementen geen geneesmiddelen. Dat komt omdat we in Europa alleen van een geneesmiddel mogen spreken als het als zodanig is goedgekeurd en geregistreerd. Dat is lastig voor fytotherapeutische producten, omdat de hoeveelheid werkzame stoffen per plantenoogst kan verschillen, waardoor eindproducten altijd een net iets andere samenstelling hebben. Zo groeit de ene fabrikant zijn kruiden en planten op eigen kweekvelden, waar een andere juist inkoopt bij leveranciers. Daarnaast is het voor het behoud van de werkzame stoffen van de planten belangrijk dat er gewerkt wordt met lage temperaturen. Denk aan het invriezen van de plant na het oogsten en deze in nog bevroren staat vermalen. Of het op lage temperatuur verdampen van de alcohol waarmee de werkzame stoffen van de plant beschikbaar worden gemaakt. Niet alle fabrikanten beschikken over een productieproces waarbij de werkzame stoffen van de kruiden zoveel mogelijk in tact blijven, waardoor er veel verschil bestaat in eindproducten van producenten.

Je ziet, de kwaliteit van fytotherapeutische middelen kan nogal schommelen, wat ervoor zorgt dat de meeste supplementen niet geregistreerd zijn als geneesmiddel en niet mogen worden voorgeschreven door artsen. Gelukkig zijn fytotherapeutische middelen wel verkrijgbaar bij de reform- of natuurwinkel en kun je zelf nagaan wat het productieproces is geweest. Kies dus altijd voor een merk met een productieproces dat de kwaliteit van het supplement zo optimaal mogelijk maakt.

Maakt het feit dat fytotherapeutische producten geen geneesmiddelen zijn, ze minder krachtig? Nee, integendeel. Planten zitten vol werkzame stoffen die een effect hebben op lichaam en geest. Zeker als je kampt met chronische klachten waar de reguliere gezondheidszorg geen antwoord op heeft, zou fytotherapie uitkomst kunnen bieden. Het is wel raadzaam jezelf altijd goed te laten informeren door bijvoorbeeld een fytotherapeut of kruidengeneeskundige.

Kan ik zelf met kruiden en planten aan de slag?

Zeker! Er zijn veel kruiden die veilig zijn om zelf te gebruiken. Zo ben je al bezig met fytotherapie wanneer je een munttheetje drinkt of een paar takjes lavendel onder je kussen legt. Toch hebben ook kruiden, net als  geneesmiddelen, contraindicaties en bijwerkingen. Daarom is het, zoals ik hierboven als schreef, enorm belangrijk jezelf goed te laten informeren en altijd nauwkeurig de gebruiksaanwijzing te lezen en volgen wanneer je fytotherapeutische producten koopt.

Daarnaast: niet alles wat in de natuur groeit is veilig. Zo zijn er ook giftige planten en paddenstoelen, houd dat in je achterhoofd.

Mijn eigen ervaring met fytotherapie

Zelf heb ik altijd veel baad bij het werken met kruiden en fytotherapeutische middelen. Zolang ik geen acute klacht heb, sla ik altijd eerst de natuurlijke weg in, voordat ik kies voor reguliere geneesmiddelen. Ik ervaar fytotherapeutische middelen als minder belastend voor mijn lichaam en ik heb er minder bijwerkingen van. Dit is mijn ervaring en de manier waarop ik fytotherapie in mijn leven breng, maar dat kan voor jou weer heel anders zijn. Blijf hierin bij je eigen gevoel én, misschien ter overdaad, zorg altijd dat je goed geïnformeerd bent.

 

Geschreven door: Charelle Casander

 

Was dit artikel nuttig?